Labradoryt

Światło zmierzchu – o efektach optycznych i innych właściwościach

Całkiem niedawno pisaliśmy o minerałach, których efektowne refleksy przypominają światło dnia oraz nocy, a więc o kamieniach słonecznym i księżycowym. Jeśli chcielibyśmy pójść tropem tych porównań, to labradoryt (który, o czym nie wszyscy wiedzą, jest niejako siostrzanym kamieniem obu tych minerałów) śmiało można by było nazwać kamieniem zmierzchu, w którego ciemności dzieją się najbardziej niesamowite rzeczy.  Spojrzenie pod odpowiednim kątem  pozwala ujawnić całą gamę ukrytych kolorów i niesamowity wewnętrzny blask tego nieoczywistego, pozornie szarego, kamienia.

Labradoryt oraz kamienie słoneczny i księżycowy poza wyjątkowymi efektami świetlnymi łączy także to, że należą do tej samej grupy minerałów, czyli do skaleni. Labradoryt (lub labrador), który zaliczany jest –  tak samo jak kamień księżycowy – do plagioklazów, a więc skaleni sodowo-wapniowych, budują dwa minerały w zmiennych proporcjach: albit (od 30 do 50%) oraz anortyt (od 50 do 70%). Dla labradorytu charakterystyczne są  inkluzje minerałów takich jak cyrkon, ilmenit, magnetyt, rutyl i hematyt, a także oliwiny i pirokseny.

Szczególny rodzaj iryzacji, jaką charakteryzuje się ten minerał, czyli schillerescencji, to charakterystyczna tylko dla tego kamienia labradoryzacja (lub inaczej labradorescencja). Termin ukuł w 1924 roku duński mineralog, Ove Balthasar Bøggild. Ten efekt optyczny polega na tym, że spójne wiązki światła w kamieniu nakładają się na siebie, a  tak zwielokrotnione światło odbija się na granicach mikroskopijnych płytek, z których zbudowany jest minerał. Ich płaszczyzny ułożone są w jednym kierunku.

 Labradoryt

Barwy i odcienie  – o odmianach labradorytu

Gra barw w labradorycie daje zazwyczaj efekt zielonych, niebieskich lub granatowych refleksów, ale widmo  może też być żółte, pomarańczowe, czerwone lub brązowe – jest to jedyny w swoim rodzaju blask przypominający płomień.  Sam kamień jest zwykle szary lub zielonoszary, chociaż może też białoszary, a nawet bezbarwny. Efekt zmiany barw, bardzo silny w przypadku labradorytu, to pleochroizm.

Warto zwrócić uwagę, że nie każdy kamień będzie wykazywał efekt labradoryzacji – zdarzają się też takie, w których gra barw na powierzchni nie jest dostrzegalna; obecność lub też brak tego efektu zależy od orientacji i grubości warstw, a także od kąta padania światła oraz pozycji  patrzącego.

Wariacją minerału, w którym labradoryzacja wcale nie występuje, jest kamień słoneczny z Oregonu – minerał ten jest w rzeczywistości jednym z rodzajów labradorytu, który dla odmiany wykazuje się innym efektem: awenturyzacją (zawdzięcza go wrostkom miedzi). Kolor takich kamieni jest zwykle pomarańczowy, czerwony lub różowy.

Spektrolitem natomiast nazywa się minerał, w którym charakterystyczny efekt schillerescencji jest wyjątkowo silny – ta szczególna odmiana labradorytu pochodzi z Finlandii (jednak choć nazwa zarezerwowana jest dla kamieni pochodzących tylko z tego kraju, obecnie używa się jej dość powszechnie dla każdego labradorytu o wyjątkowo intensywnej schillerescencji). Spektrolit został odkryty  w okolicach Ylmaa w południowo-wschodniej Finlandii przez fińskiego geologa –  natknął się on na niego w 1940 roku podczas budowy fortyfikacji przeciwczołgowej w czasie II wojny światowej. Po wojnie wydobycie spektrolitu  stało się znaczącą gałęzią przemysłu dla tego regionu kraju – w latach 70.  powstały tam pierwsze pracownie zajmujące się obróbką tego kamienia dla celów jubilerskich.

Labradoryt kaboszony

Labradoryt kaboszony

Ogień zamknięty w kanadyjskich skałach  – o pochodzeniu

Poza Finlandią złoża labradorytu o wyjątkowo ładnej labradorescencji, występującego w kolorach od szarego do czarnego, znajdują się  na Madagaskarze, w Rosji oraz na Ukrainie, w Indiach natomiast występuje w niewielkiej ilości labradoryt przezroczysty. Dobrej jakości kamienie wydobywa się również w Australii, Meksyku oraz w USA. Pokłady tego minerału znajdują się także w Polsce – można go znaleźć na Dolnym Śląsku w Woliborzu oraz Bożkowie.

Główne źródło wydobycia labradorytu stanowi jednak Kanada. To od półwyspu Labrador położonego we wschodniej części kraju pochodzi nazwa  minerału, bo to  tam właśnie, w jednej z zatok Paul’s Island, spotkano i opisano go po raz pierwszy. Jednak chociaż oficjalnego odkrycia dokonali założyciele misji protestanckich, bracia morawscy, w latach 70. XVIII wieku, istnieją świadectwa wskazujące na to, że minerał ten był znany zamieszkującym te tereny rdzennym mieszkańcom, Beothukom, już wiele wieków wcześniej.

Według przekazów indiańskich niezwykły, wewnętrzny ogień labradorytu, to światło zorzy, które zostało uwięzione w skale. Legenda mówi, że dawno, dawno temu jednemu z innuickich wojowników udało się za pomocą włóczni uwolnić część tego światła, jednak nie zdołał on oswobodzić całej zorzy, a jej refleksy, nadające całego blasku labradorytowi, wciąż pozostają zaklęte w kamieniu.

Być może z tego względu labradoryt uważany był za kamień posiadający szczególną moc. Również i dzisiaj w ezoteryce przypisywane są mu magiczne właściwości: wierzy się, że wspomaga dobrą energię oraz ochrania przed złymi wpływami.

Biżuteria z labradorytem

Biżuteria z labradorytem, Autorki od lewej: Magda Bielska (MAB), Gosia z Royal-Stone

Blask biżuterii oraz inne zastosowania

Wyjątkowa gra barw przypominająca zamknięte w środku światło to cecha, która czyni labradoryt wyjątkowym kamieniem jubilerskim. Jego wewnętrzny ogień szczególnie dobrze wydobywa cięcie kaboszonowe i to właśnie w ten sposób labradoryt szlifowany jest najczęściej. Wymaga to dużej wprawy, ponieważ, po pierwsze, kamień ten jest bardzo kruchy, a po drugie, tylko odpowiedni kąt cięcia uwidacznia efektowną grę barw na powierzchni kamienia: najlepszy efekt labradoryzacji zapewnia takie cięcie, w którym podstawa kaboszonu jest równoległa do powierzchni odbijających światło warstw. Niekiedy w przypadku labradorytu stosuje się także szlif fasetkowy.

Biżuteria z labradorytem

Biżuteria z labradorytem, Autorki od lewej: Wioleta Lewandowska (Litori), Magda Mikorska – prace nagrodzone w konkursie biżuteryjnym Royal-Stone „Śnieżynka”

Kaboszony labradorytu świetnie prezentują się w pierścionkach oraz  kolczykach i naszyjnikach wykonanych w technice sutaszu czy beadingu, gdy stanowią centralny, najbardziej przyciągający wzrok element biżuterii. Polecamy także labradoryt osobom tworzącym biżuterię techniką wire-wrappingu, ponieważ w połączeniu z oksydowanym srebrem prezentuje się on szczególnie wspaniale. Sprawdź dostępną ofertę kamieni labradorytu w sklepie Royal-Stone.

Oprócz walorów wizualnych, które zapewniają mu popularność w jubilerstwie, labradoryt ma także właściwości pozwalające na jego zastosowanie przemysłowe: jest używany przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz w przemyśle ceramicznym, wykorzystuje się go również jako materiał okładzinowy oraz dekoracyjny.

Labradoryt kamienie

Kamienie labradorytu

 

My jednak jesteśmy za tym,  żeby wewnętrzny płomień tego kamienia mógł jak najczęściej  rozbłyskać i jaśnieć we wszelkiego rodzaju biżuterii. Życzymy, żeby jego blask rozświetlał nawet najbardziej niepozorną stylizację i dodawał ognia każdej jego posiadaczce!

Miłej lektury,

Ewa Sz / Royal-Stone